Sneltram Utrecht

Ruim 25 jaar tram naar Nieuwegein

De geschiedenis in negen films

Ruim 25 jaar trams naar Nieuwegein
Bestel deze DVD!



De gemeentetram van Utrecht, en de interlokale trams naar Zeist en Amersfoort, waren al lang verleden tijd toen in December 1983 de tramlijn naar Nieuwegein werd geopend. Utrecht liep daarmee voorop in de wederopstanding van de tram, die sinds die tijd in heel Europa op gang is gekomen.

We maken de aflevering van een nog splinternieuwe tram mee bij de remise, zien eerste voorzichtige proefritten op een klein deel van het traject, beleven de opening op een koude winterdag, en volgen de tram langs het hele traject tijdens het dagelijks bedrijf in het voorjaar erna. De verlenging naar IJsselstein kwam in twee fasen gereed. Ook hier volgen we de officiële openingstram, en zien we de tram kort daarna in de normale dienst. De uitbreiding naar Zenderpark kwam pas later, en de film daarvan toont niet alleen het traject, maar ook het nieuwe uiterlijk van de grondig gereviseerde trams. Verder maken we het 5-jarig jubileum mee, waarbij een oude interlokale tram uit Den Haag in aktie kwam, en het publiek een demonstratie van de wasinstallatie kreeg. De voorlopige geschiedenis wordt besloten met een lange reportage over de spitstramdienst, die met tweedehands Düwag/Lohner-materieel uit Wenen wordt gereden. De vergelijking van de omgeving met de opnames van 25 jaar eerder is fascinerend!

Vanaf het eerste begin waren onze camera's erbij. In die tijd was smalfilm nog de norm, en de films van de eerste vijf jaar zijn dan ook Super-8 geluidsfilms. Ruim een uur beeldmateriaal uit die tijd is geschikt gemaakt voor deze uitgave. Het oorspronkelijke commentaar uit die tijd is behouden, om het tijdsbeeld niet aan te tasten. Later filmmateriaal is met een moderne digitale HD-camera ontstaan.



1 - De eerste film toont hoe het vervoer van de nieuwe tramrijtuigen voor de Sneltram Utrecht verliep, met de nadruk op de aankomst bij de remise in Nieuwegein. De trams waren per trein uit Zwitserland gekomen, en werden per vrachtauto van het station in Utrecht vervoerd naar de remise.
Opnamen: 1983, Super-8, kleur, geluid (live en commentaar), tijdsduur 7'57"



2 - Korte tijd na aankomst van een nieuwe tram bij de remise in Nieuwegein kon begonnen worden met proefrijden. Als proeftraject diende een steeds wisselend deel van de toekomstige hoofdlijn. Nog ver voor de eerste rit met publiek was gereden, waren de eerste trams al ruim een jaar oud. Proefrijden werd gecombineerd met instructie van de bestuurders, die ook bussen bleven rijden.
Opnamen: 1983, Super-8, kleur, geluid (live en commentaar), tijdsduur 5'10"



3 - Op 17 december 1983 konden bij de remise van Westnederland de vlaggen gehesen worden voor de officiële opening, die verricht werd door minister Smit-Kroes van Verkeer en Waterstaat. De genodigden reden daarna wat met versierde trams heen en weer over de nieuwe lijn, terwijl het publiek al kleumend bij de haltes stond om de tram in bezit te gaan nemen. De rest van de dag was voor hen. Toen in het donker de laatste trams de remise weer in reden, was Utrecht na lange tijd weer een tramstad geworden.
Opnamen: 1983, Super-8, kleur, geluid (live en commentaar), tijdsduur 8'44"



4 - De vierde film toont hoe de Sneltram Utrecht zich kort na de opening presenteerde. Veel is er intussen veranderd: de Hojel-terreinen zijn weer be(hoog)bouwd, het gebied tussen Utrecht en Nieuwegein is meer gecultiveerd, Nieuwegein Centrum is geen woestenij meer, en Doorslag is niet meer het eindpunt. Maar succes had de lijn onmiddellijk, en dat is gebleven.
Opnamen: 1983-1986, Super-8, kleur, geluid (live en commentaar), tijdsduur 17'37"



5 - Op 14 december 1985 werd IJsselstein verbonden met het net van de Utrechtse sneltram. Met de uitbreiding van 3,4 kilometer van Nieuwegein Doorslag naar Achterveld is het net in ieder geval voorlopig klaar. Het openingsprogramma leek sterk op dat van twee jaar eerder. Net als toen was er een officieel programma met genodigden, net als toen hoorde daar een rit over de nieuwe lijn bij met versierde trams, en net als toen reden de trams 's middags gratis voor het publiek. Ook het koude, troosteloze weer was vrijwel hetzelfde.
Opnamen: 1985, Super-8, kleur, geluid (live en commentaar), tijdsduur 9'14"



6 - De zesde film geeft een indruk van het dagelijks bedrijf op de lijn naar IJsselstein. In Nieuwegein Doorslag begint het nieuwe traject. Een brug over de Hollandse IJssel is het belangrijkste kunstwerk, hoewel de ondertunneling van de autoweg van Utrecht naar het zuiden voor meer problemen zorgde.
Opnamen: 1987, Super-8, kleur, geluid (live en commentaar), tijdsduur 6'21"



7 - Op 22 october 1988 vierde de Sneltram Utrecht het 5-jarig bestaan, met een open dag voor het publiek. De remise was opengesteld voor bezoekers. De was-installatie was in bedrijf voor volle (en al lang schone) trams, en er werden "historische" ritten gereden, althans ritten met een oude tram. In dit geval een exemplaar dat oorspronkelijk in dienst was bij de Haagsche Tramweg Maatschappij. In Utrecht was gezorgd voor restauratie van het interieur.
Opnamen: 1988, Super-8, kleur, geluid (live en commentaar), tijdsduur 9'38"



8 - Op 2 juli van het jaar 2000 was Achterveld niet langer het eindpunt in IJsselstein. De tram groeide mee met de gemeente, door ruim twee kilometer nieuwe lijn naar de wijk Zenderpark. Het nieuwe deel van de lijn kronkelt zich met veel bochten door IJsselstein. Alle trams zijn in 2000 en 2001 grondig gerenoveerd, waarbij aan de buitenkant vooral de nieuwe vorm van de kop de trams een moderner aanzien geeft.
Opnamen: 2008-2010, HD-Video, kleur, geluid (live en commentaar), tijdsduur 5'10"



9 - Vanaf 4 april 2008 kwam er voor het eerst afwijkend materieel voor de Utrechtse tram. Het bleek dat Wenen trams over had die voor een uitbreiding van het Utrechtse materieelpark redelijk geschikt waren. Daarom werden er 16 gelede motorwagens en 11 gelede bijwagens overgenomen. Nadat alle aanloopproblemen overwonnen waren kwamen ze als extra trams in de spitsdiensten erg goed van pas.Deze negende en laatste film toont de spitstramdienst, eerst met losse motorwagens en dan met driewagenstellen, waarbij ook de ontwikkeling van de omgeving sinds de Sneltram voor het eerst begon te rijden duidelijk wordt. Bebouwing en begroeiing zijn veelal onherkenbaar veranderd.
Opnamen: 2008-2010, HD-Video, kleur, geluid (live en commentaar), tijdsduur 27'49"



Als extra's zijn toegevoegd:

  • Fotogalerij (met o.a. foto's van aanleg, werkmaterieel, bijzondere gebeurtenissen)
  • Super-8 beeldrestauratie: film 1 voor en na naast elkaar
  • Super-8 beeldrestauratie: de originele scan van film 2
  • Uitgebreide documentatie (CD-Rom-deel) met o.a. datum en lokatie van alle opnamen.



Bestel deze DVD!



€ 19,95

excl. € 3,95 verpakkings- en verzendkosten

Door de kleine oplage wordt deze DVD als DVD-R geleverd, in standaard doos, met label, inlegblad en hoes in professionele kwaliteit gedrukt.

DVD, PAL

kleur, geluid

Films zijn afzonderlijk te kiezen vanuit een menu.

Aflevering van een nieuwe tram
Aflevering van een nieuwe tram

Proefritten
Proefritten

Opening
Opening

Dagelijkse dienst
Dagelijkse dienst

Opening (IJsselstein)
Opening (IJsselstein)

Dagelijkse dienst (IJsselstein)
Dagelijkse dienst (IJsselstein)

5-jarig jubileum
5-jarig jubileum

Verlenging Zenderpark
Verlenging Zenderpark

Spitstrams
Spitstrams